Crna Gora kao antička Sparta

Antička Sparta je ostala poznata u istoriji istih sličnosti koliko i Crna Gora, a to je po vojnoj snazi, hrabrošću, junaštvu, ponosu..Ta antička Sparta je ostavila dubok trag po tome što se dugo vremena smatrala najsnažnijom vojnom silom samo zahvaljujući ,,agogi“- sistemu zakona koji je stvarao od njenih građana vojnike vrhunskog kvaliteta. Navodim riječ ,,stvarao“ dok u Crnoj Gori jednostavno su se sami rađali.

Oba dva jaka snazna poređenja su slične po tome što su dugo zadrzale političku nezavisnost, ali i gubile svako važno mjesto na većoj političkoj sceni. Imale su iste dvije sudbine da su obje stavljene pod potpunu kontrolu drugih saveza, pod raznim stranim okupacijama, ali ipak uspjele da zadrže određeni stepen autonomije.

Zahvaljujući kod Sparte sistemu zakona, a kod nas sposobnošću vođenja zemljom velikih vladika, vladara uspjele su obje da uzrastu iako male u moćne vojne sile pa su i zaslužile veliko strahopoštovanje.

Jedinu razliku koju mogu samo izdvojiti kod Sparte je jedino da su u njoj žene jedino uživale mnogo veća prava nego u ostatku ostalog svijeta i držale su prilično visoke položaje u društvu dok su kod nas žene generalno bile zapostavljene.

Poslije više decenijskih borbi protiv te osmanlijske imperije kroz raznorazne čuvene bitke do velikih vojnih uspjeha u ,,veljem ratu“ tokom kojih je Knjaževina Crna Gora uvećana za veliku teritoriju, na sjeveru od rijeke Tare do na jugu Jadranskog mora se pristupilo reorganizaciji vojske. Jačajuci sistem vojni poput Sparte dolazilo je do velikog napretka od početka 1880 godina. Oformljeni su prvi bataljoni. Osnovana je potpuna vojna hijerarhija popud slavnih spartanaca, oformljeno ministarstvo vojno, razni savjeti.

Dok su se djeca u Sparti odvajala od majke od malena i obučavali da budu i samo znaju biti vojnik, u Crnu Goru su već kao djeca išli u borbe. Odavno je već poznato da je kralj Nikola u mnogim slučajevima bio primoran kao vrhovni komandant da stavlja pušku u ruke mlađima od 18 godina.

Sparta kao i Crna Gora za dugo nisu dale da budu pod vlašću tirana, stranih okupatora niti su doživljavale značajne društvene promjene jedino još jedno slično poređenje ove dvije ponosne zemlje su učestali ustanci. Zakoni kod i jednih i drugih su se svodili na samo prikazivanje patriotizma i samožrtvovanja u bitkama. Najgori čin i kod jednih i drugih je mogao da se uradi napustivši bojno polje. To se smatralo veoma sramotnim činom.

Prvo veliko visoko činsko obrazovanje crnogorci su sticali u carskoj Rusiji, i Italiji. Po prvi put su dobijeni školovani oficiri 1886. godine u crnogorskoj ratničkoj istoriji. Osnovane su razne vojne škole i 1896. godine regrutovana je prva stalna, radna jedinica Crnogorske vojske.

Obje imaju iste sudbine vječita osvajanja, borbe, iz rata u rat do pobjeda najbitnijih odlučujucih bitki do vojske koja je potpuno potučene i rasuta i bile samo blijede sjenke svoje hrabre proslosti.

Najveci vrhunac crnogorske vojske desio se 1906 godine kada je dobila sistematizirane propise. Prema njima dobila se pješadija, artiljerija, izvidnički i pionirski puk, pomoćni rodovi, vojnosudsko osoblje, bolničari, žandarmerija, staratelji, telekomunikacioni sistem do obaveznog regrutovanja vojnika.

Najveći vrhunac u istoriji isto po broju vojske crnogorske je doživjela uoči prvog balkanskog rata i tada je Kraljevina Crna Gora postrojila čak 55,000 vojnika i pratila tehnologiju naoružanja čak od 1878. kada su kupili 20,000 pušaka modela werndl, do 1880. kada su imali 6 teških i 18 brdskih topova. Odmah i 1895. godine kupilo se još dodatnih 30,000 prvoklasnih puški mosin-hagant kroz vojnike prozvane moskovkama. Crnogorska vojska je još nabavila 120 topova.

M.M.

Advertisements