Kako je podignut Hram Sv. Vasilija Ostroškog u Nikšiću

Jedan od najupečatljivijih simbola grada Nikšića svakako je Saborni hram Svetog Vasilija Ostroškog. Ova svetinja krasi grad pod Trebjesom već više od 130 godina.

Hram je osmislio ruski arkitekta Mihailo Timofejevič Preobraženski.

Svima je već poznato da je upravo Saborni hram Sv. Vasilija Ostroškog početna tačka kretanja najveće pravoslavne litije Crne Gore i to 12. maja kada se proslavlja čudotvorac Sveti Vasilije Ostroški.

Nakon što je Nikšić oslobođen od Turaka počela je neplanska izgradnja grada. Kralj Nikola, kako bi stao tome na put, 1883. godine poziva tada i sada poznatog inžinjera Josipa Sladea da napravi prvi regulacioni plan grada pod Trebjesom, kako bi izgradio novu varoš.

Kada je plan donešen krenula je podizanje Nikšića, a sam prvo su izgrađeni trg i okolne ulice.

Već na jesen 1883. godine Nikšić je bio preporođen.

Ljetovajući u Rijeci Crnojevića, Kralj Nikola donosi odluku da podigne Saborni hram i da ga posveti Svetom Vasiliju Ostroškom. Istovremeno Hram je podignut i u znak sjećanja na Crnogorce i Hercegovce koji su pali u borbama za oslobođenje u periodu od 1875. do 1879. godine.

Vijest da će biti izgrađena ovakva svetinja koja i danas objasjava Nikšić svojim duhovnim značajem obradovala je Nikšićane, koji su formirali komisiju od 30 članova koja se uputila kod kralja da mu uputi najdublju zahvalnost.

Komisi je povjeren i jedan zadatak, a to je da odrede mjesto na kom će hram biti podignut. Njihov predlog da to bude Petrova glavica, Josip Slade je uvažio.

Glavni razlog zbog kog je Komisija izabrala upravo ovu lokaciju bio je dominantan položaj Petrove glavice, ali i blizina crkve Svetog Petra i Pavla.

U martu 1888. godine počeli su radovi. Ipak, uslijedio je period nemaštine, pa je Crnu Goru obuzela glad. Radovi su obustavljeni na nekoliko godina.

Nakon nešto više od dvije godine, počela je da pristiže pomoć iz Rusije, pa su radovi konačno nastavljeni. Radove su pomogli ruski Car i sveti Sinod Ruske pravoslavne crkve.

1895. godine na Petrovoj glavici svečano je obilježen izgradnje Sabornog hrama Svetog Vasilija Ostroškog. Mitropolit Mitrofan je osveštao prostor, a Kralj Nikola je položio kamen temeljac.

Čin polaganja kamena temeljca biva ispraćen topovskom paljbom sa nikšićkih Bedema.

Na gradilištu je radilo oko dvije stotine radnika, a zanimljivo da za vrijeme podizanja hrama ni jedan radnik nije povrijeđen, a poznato je bilo da su bili izloženi opasnosti, posebno tokom miniranja, ali i dopremanja kamenih blokova i izgradnje kupole i zvonika.

Kamen koji je korišćen za izgradnju, od kamenoloma do Petrove glavice, na rukama su prenosili crnogorski vojnici.

Svo to vrijeme Kralj Nikola je boravio u dvorcu u Nikšiću koji je izgrađen 1881. godine.

Svečano osveštavanje Sabornog hrama Sv. Vasilija Ostroškog obavljeno je 1900. godine, a prema pisanju Glasa Crnogoraca svečanosti je prisustvovalo čak 12.000 ljudi. Osveštanju hrama prisustvovali su i Petar Karađorđević sa sinovima Aleksandrom i Đorđem.

Konstrukcija crkve

Dugačka je 34, široka 23 i visoka 34 metra, dok se kupola crkve uzdiže 11 metara, a na njenom vrhu, na pozlaćenoj jabuci, smješten je krst. Tambur kupole sastavljen je iz 12 odjeljaka. Zvonik od u obliku preslice visok je više od 14 metara, a na njegovom vrhu se takođe uzdiže pozlaćeni krst. Na mestu na kome se obično nalazi rozeta, ugrađen je časovnik koji je crkvi poklonio 1929. godine časovničar Pavle Pantelić iz Zemuna. Na njegovo mjesto je postavljen novi. Unutrašnje zidove hrama krasi 35 spomen-ploča od metala na kojima su izlivena imena poginulih ratnika Crne Gore i Hercegovine u bojevima sa Turcima od 1875. do 1880. godine.

V.P.

Zlatni perun

Advertisements