Tragovi Jevreja u Crnoj Gori: „Neizbrisiv trag Šabataja Cevija“

Šabataj Cevi (1626–1676) jedan je od najpoznatijih ljudi svoga vremena i svakako jedan od onih koji su ostavili neizbrisiv trag među drevnim zidinama Staroga grada Ulcinja. Šabataj Cevi je čovjek koji je obilježio jedan dio svjetske kulturne baštine, koji je svojom pojavom i svojim učenjem dao veliki doprinos istoriji, ne samo kod nas, već se slobodno može reći i u svjetskim razmjerama.

Ovaj čovjek natprosječne inteligencije i širokog obrazovanja koji je sebe proglasio novim „Mesijom“, ostavio je dubok trag koji i dan danas budi interesovanje, ne samo naučnika i teologa, već i običnih ljudi koji pokušavaju da istraže sve segmente njegovog djelovanja u Otomanskoj imperiji. Naravno, njegov uticaj se širio veoma brzo i van granica Otomanske imperije i njegovo ime se pominjalo s poštovanjem u svim sinagogama tadašnjeg razvijenog svijeta. Danas mnogi koji žive pored kule Balšića u Ulcinju, gdje je proveo deset zadnjih godina svoga života, često ga pominju mnogim stranim i domaćim gostima, pokušavajući da daju pravu dimenziju njegovog bivstvovanja.

Rođen je u Izmiru, jednom od glavnih gradova Otomanske imperije, 1626. godine. U tom gradu je živjela velika skupina Jevreja, a u jednoj od najpoznatijih porodica rođen je čovjek koji će se u četrdesetoj godini usuditi da sebe proglasi novim „Mesijom“ u jednoj tako moćnoj islamskoj zemlji. Šabataj Cevi je još kao mladić bio rado viđen i poštovan. Rado su ga slušali i naučnici i obični ljudi i svi su se slagali da je on predodređen da bude vođa. Tokom školovanja čitao je mnoge stare svete knjige Jevreja i u svim tim knjigama se pominjao dolazak novog „Mesije“. Ovom titulom su se zvali mnogi prije njega kao Bar Koba, Juda Galile, Juda Makabe, a jedini koji ju je s pravom nosio je bio Isus Hrist.

Davidova zvijezda u kuli Balšića:

Danas se na trećem spratu kule Balšića nalazi na bijelom mermeru ugravirana Davidova zvijezda koja potvrđuje tezu da je Šabataj Cevi duboko u duši ostao Jevrej. Na tom mjestu vidno je i mjesto gdje se nalazila njegova biblioteka sa zapisima i knjigama Helevije, Josefa Efraima, Isak ben Solomina, Ezre Maimonita i drugih. Isto tako bilo je tu i prvo izdanje doktrine Kabalista „Zohal“ iz 1559. godine. od Djon Bolice i Đerdš Bizantina kao i Pir Didakua iz Raguze. 1676. god. U 50-oj godine Šabataj Cevi umire. Njegova smrt je imala velikog odjeka u svijetu, posebno kod Jevreja, među kojima je bilo i mnogo onih koji su ga i dalje smatrali svetim. Njegova smrt je po predanju bila dosta misteriozna.

Po jednoj legendi kažu da je umro u momentu kada je vidio da je jedno dijete palo sa smokvinog drveta na zemlju i kada je vidio da se dijete ne pomjera. Legenda kaže da je dijete nakon toga ustalo potpuno nepovrijeđeno. Druga legenda kaže da se već bio pripremio za smrt zamolivši Julija Ambrozijana, čovjeka koji je bio majstor za prepariranje ljudi i životinja, da to uradi sa njegovim tijelom. Moguće je da se to i desilo, u svakom slučaju sahranjen je u blizini jedne džamije van gradskih zidina u jednom posebnom turbetu, iako je kažu njegova želja bila da ga sahrane na jednom uzvišenju sa kojeg bi mogli vidjeti more oni koji bi dolazili da posjete njegov grob.

M.M.

Advertisements