SJEĆANJE: Berlinski zid – opomena da svijetu ne treba još jedna gvozdena zavjesa

Otvaranje ili pad Berlinskog zida bio je neočekivan događaj za cijeli svijet. Događaji 1989. godine u Njemačkoj imali su široke i dugotrajne, istorijske posljedice koje možemo osjetiti i danas.

Rezultat slika za берлински зидFoto: Istorija za radoznale

Počnimo od početka. U rano jutro 13. avgusta 1961. godine stanovnici Zapadnog Berlina probudili su se u zatvoru. Zid je sagrađen. Napravljen kako bi spriječio istočne Njemce da pobjegnu u kapitalistički Zapadni Berlin, a u svijetlu borbe dvije velike sile – SAD-a i SSSR-a, zid od 155 kilometara bio je najveći simbol Hladnog rata i ideološke podjele u Evropi skoro trideset godina. Dok se hiljade ljudi složilo da živi s tim činjenicom, najmanje 136 ljudi je ubijeno u pokušaju da pobjegne na Zapad.

Čak i 1989. godine niko nije očekivao da će zid tako brzo pasti, pripremajući put za kraj komunističke vladavine u Istočnoj Njemačkoj i u cijeloj Centralnoj i Istočnoj Evropi. I sve ovo se desilo slučajno. Mjesecima komunističke vlasti Istočne Njemačke su pokušavale da sputaju sve jači pokret opozicije i spriječe ljude da izađu iz zemlje. U noći 9. novembra 1989. zvaničnik Istočne Njemačke objavio je novi kurs vladine politike putovanja, ali je nenamjerno objavio da će se prelazi na Zapad otvoriti „bez odlaganja“. Za nekoliko sati hiljade istočnih Berlinaca počele su da se okupljaju blizu zida. Mase su pohrlile. Stotine, hiljade zapadnih Berlinaca su čekale sa druge strane, grlile strance i slavile. Berlinski zid bio je srušen. Jedan od najstrašnijih simbola komunizma u 20. vijeku je nestao. Ovaj događaj predstavlja slavnu pobjedu za slobodu, ljudska prava i vladavinu prava. Ljudi više nisu bili zarobljeni u komunističkom režimu koji ne podržavaju. Umjesto toga, postali su slobodni da pređu sa jedne na drugu stranu.

Rezultat slika za берлински зидFoto: Opšte obrazovanje

Dvije godine prije tog tako determinišućeg trenutka za Evropu, američki predsjednik Ronald Regan pozvao je sovjetskog predsjednika Mihaila Gorbačova da „sruši ovaj zid“ u istorijskom govoru koji je održao u Berlinu u junu 1987. godine. Iako neki autori tvrde da su Gorbačov i Regan razbili zid, nijedan od njih dvojice nije bio direktno odgovoran za to; zapravo, zid se srušio od sopstvene težine, sam od sebe. Propao je zbog želje ljudi da ponovo žive zajedno.

Pad berlinskog zida okončao je komunističku vladavinu u Evropi i trasirao put za ponovno ujedinjenje Njemačke 3. oktobra 1990. godine. Njemačka kancelarka Angela Merkel svojevremeno je 9. novembar 1989. godine nazvala „epskim“ trenutkom u istoriji i „jednim od najsrećnijih“ u njenom životu i rekla: „Zajedno smo srušili gvozdenu zavjesu i ubijeđena sam da će nam to može dati snagu za 21. vijek. Naša sreća nas obavezuje da preuzmemo izazove našeg vremena.“ Poslednji lider Sovjetskog Saveza Mihail Gorbačov je rekao da 1989. godine nije mogao zamišljati tako brz preokret događaja.

Rezultat slika za берлински зидFoto: Grotto

Ipak, iako postoje mišljenja da su protekle decenije bile „najbolje u Srednjoj Evropi u zadnjih 300 godina“, s tim se mnogi ne bi složili. Naprotiv, postoje mnogi neriješeni problemi, greške i smetnje koje ljudi koji su živjeli u bivšem istočnom bloku još uvijek osjećaju. Transformacije u Evropi i ostatku svijeta došle su tako iznenadno i naglo da vlade nisu bile dovoljno spremne da se prilagode novoj situaciji. Zemlje, crkve, stranke i sve vrste organizacija, oslobođene ideoloških i političkih lanaca, morali su da pronađu novi identitet, novi način življenja. To je dovelo do oštrih unutrašnjih borbi, posebno između onih koji su bili uključeni u prethodni sistem i onih koji su se borili za slobodu, pravdu i ljudska prava. Mnogi ljudi smatraju da je bivša Istočna Njemačka mnogo siromašnija od Zapadne Njemačke i da stvarna integracija nije realizovana, da su zapadni Berlinci indiferentni prema istočnim Berlincima i da još uvijek postoje „nevidljivi zidovi“ koji dijele ljude.

Prije dvadeset godina mnogi stručnjaci predviđali su mračnu budućnost za Evropu: porast snažnog, ugrožavajućeg nacionalizma, rast antisemitizma i neonacizma, preobražaj Njemačke u „četvrti rajh“, i tome slično. I desile se neke stvarno strašne stvari: u našoj bivšoj zemlji dogodio se veliki rat, u Rusiji revanšizam se vratio i duboka kriza godinama je potresala zemlju, a autoritarni diktatori upravljaju nekim bivšim sovjetskim republikama. Međutim, centralna Evropa – Njemačka, Poljska, Mađarska, Slovačka, Češka, baltičke države, Rumunija i Bugarska – su mirne i demokratske. I više od toga: stanovnici Centralne Evrope su zdraviji, prosperitetniji i integrisani sa ostatkom Evrope više nego ikada ranije. Bez jake i jedinstvene Njemačke stvaranje snažne Evropske unije nije bilo moguće, jer je Njemačka zajedno sa Francuskom srce Evropske unije. Čak i države zapadnog Balkana su učinile mnogo na svom putu ka EU i još uvijek se trude da se pridruže porodici demokratskih zemalja Evrope.

Rezultat slika za берлински зид

Foto: Grotto

Za mnoge današnje mlade ljude, berlinski zid je nešto čega se ne sjećaju ili možda nisu bili ni rođeni u vrijeme njegovog postojanja. I zbog toga bi trebalo da budemo srećni. Ali, ako ne želimo da vidimo još jedan zid, na nama je da to spriječimo. Moramo biti svjesni da zlo ne dolazi samo; naprotiv – ljudi su oni koji ga uzrokuju. Zbog toga se moramo boriti svaki dan kako bismo stvorili bolji, srećniji i sigurniji svijet za sve nas. Ovoga bi naročito trebalo da budu svjesni lideri velikih sila koji tako lako i bez imalo savjesti zveckaju oružjem ovih dana i prijete da gurnu svijet u još jedan hladni ili još gori rat.

Rezultat slika za берлински зидFoto: National Geographic Srbija

Rezultat slika za берлински зидFoto: Tačno.net

Rezultat slika za берлински зид

Foto: N1

Piše: Marija Radinović 

Advertisements