Kraljica Elizabeta 65 godina na tronu: Morate glavu da držite uspravno

kraljica-elizabeta-II.jpg

Britanska kraljica Elizabeta Druga imala je 26 godina kad aje stupila na prijesto 1952. godine, a krunisana je godinu nakon toga, na današnji dan 1953.

U susret 65. godišnjici tog događaja snimljen je dokumentarni film, koji je komentarisala i kraljica, otkrivši koliko je to bilo traumatično za nju. Vožnju u pozlaćenoj kočiji teškoj četiri tone, od Bakingemske palate do Vestministerske opatije, u kojoj su krunisani svi britanski monarsi od 1066. godine, kraljica je opisala kao “užasnu”, ističući da kruna “nije baš udobna”. Prisjećajući se svečanog dana, otkrila je i koliko se mučila sa svilenom haljinom za krunisanje, prekrivenoj dijamantima, zlatom i srebrom.

“Kada sam hodala po tepisima, nijesam mogla da se pomjerim”, rekla je ona.

Nosila je i prepoznatljiv zlatnik a put koji je izrazito neudoban i težak, a proces proglašenja nove kraljice trajao je gotovo tri sata.

DOLAZAK NA PRIJESTO

Tog 2. juna 1953. nosila je dvije krune: krunu Svetog Edvarda od 2,2 kilograma (koju nakon toga nikada nije stavila na glavu) i dijamantsku imperijalnu državnu krunu, koju nosi prilikom zvaničnih događaja kao što je početak rada parlamenta, gdje javno čita program britanske vlade.

“Ne možete da pogledate dolje, na tekst, morate glavu da držite uspravno. Jer, ako to uradite, slomićete vrat i kruna će pasti tako da krune nose i neke nepogodnosti, pored toga što su prilično važne”, rekla je kraljica osmjehujući se.

Njeno krunisanje bio je najpopularniji kraljevski događaj u 20. vijeku, a dolazak na prijesto ulio je novu energiju u bankrotiranu i ratom iscrpljenu Veliku Britaniju. Više od 100 miliona ljudi slušalo je prenos na radiju, a 27 miliona je pratilo na televiziji putem BBC-ja prvo krunisanje koje je prenošeno na televiziji. Velika povorka je tri puta prošla kroz Admiralty Arch i Trafalgar skver, tako da su svi posjetioci imali priliku da još dva puta vide kako izgleda. Kad je zvanično krunisana, Elizabeta se poklonila majci i postala vladar Velike Britanije i zemalja Komonvelta.

Danas, nakon 65 godina, kraljica Elizabeta Druga (92) je državni poglavar s najdužim stažom i kraljica koja vlada duže i od Viktorije (vladala 63 godine i 215 dana), monarh je 16 kraljevskih zemalja Komonvelta i vrhovni poglavar crkve Engleske.

PORIJEKLO

Rođena je u Londonu 21. aprila 1926. Njeno puno ime je Elizabeta Aleksandra Meri i najstarija je kćerka vojvode i vojvotkinje od Jorka, kasnije kralja Džordža VI i kraljice Elizabete. Njen otac je postao kralj nakon abdikacije brata Edvarda VIII 1936. godine, kada je postala nasljednica prijestola. Tokom Drugog svjetskog rata, Elizabeta je radila kao mehaničarka u teritorijalnoj odbrani Londona. Bila je izuzetno dobra u popravljanju kamiona, a vozila je i kola Hitne pomoći. Ona je takođe jedini ženski član kraljevske porodice koji se priključio vojsci za vrijeme Drugog svjetskog rata, kao i jedini živi vladar koji je učestvovao u tom ratu.

Elizabeta nije trebalo da postane kraljica. Kao prvo dijete vojvode i vojvotkinje od Jorka, bila je treća u redu za tron, poslije strica Edvarda, princa od Velsa (kasnije kralj Edvard VIII) i oca Džordža. Međutim, kad je kralj Edvard abdicirao 1936. da bi se oženio Volis Simpson, Elizabetin otac postao je kralj, a Elizabeta prvi nasljednik trona. Tako je princeza Elizabeta, koja je provela deset godina ni ne sanjajući da će postati kraljica, izbila na čelo liste onih koji će sjesti na britanski tron.

Sa Edvardovom abdikacijom, teško breme inspirisanja, bodrenja i vođenja Velike Britanije tokom Drugog svjetskog rata, palo je na Džordža Šestog, stidljivog čovjeka sa govornom manom. Uprkos svim teškoćama, Džordž Šesti svoj zadatak je ispunio besprijekorno.

Februara 1952. godine Džordž Šesti se razbolio, a Elizabeta i njen suprug princ Filip, koji su u braku tada bili pet godina, odmijenili su ga u posjeti Keniji. U noći između 5. i 6. februara, kralj je preminuo. Samo, ona to nije znala do kasno tokom večeri. Dok su boravili u lovačkoj kolibi, Filip se odazvao na telefonski poziv-Kralj Džordž Šesti je umro. Svojoj supruzi je saopštio vijest, a ona je već bila kraljica. Imala je 25 godina.

Prvi put u istoriji mlada djevojka se popela na drvo kao princeza, a onda, nakon, prema njenim riječima, najuzbudljivijeg iskustva u životu, sišla sa njega kao kraljica, napisao je u hotelskoj knjizi posjetilaca njen tamošnji tjelohranitelj Džim Korbet.

BRAK

Princeza Elizabeta se udala 20. novembra 1947. za grčko-danskog princa Filipa. Njih dvoje su rođaci “u trećem koljenu” preko danskog kralja Kristijana IX i britanske kraljice Viktorije. Neposredno prije vjenčanja Filip je postao britanski državljanin, morao je da se odrekne pravoslavne vjere i pređe u anglikansku, da opovrgne vjernost grčkoj kruni i odrekne se titule princa od Grčke i Danske. Dobio je titulu vojvode od Edinburga i uzeo prezime Mauntbaten. Njih dvoje imaju četvoro djece: Čarlsa, Anu, Endrjuai Edvarda.

Iako je do sada obišla više od 116 država, kraljica Elizabeta nema pasoš. Pošto su svi britanski pasoši izdati u ime kraljice, ona u svoje ime može da putuje bez putnih isprava. Kraljica takođe nije obavezna da ima vozačku dozvolu, iako često sjedne u svoj “rendž rover” i obilazi imanja kraljevske porodice. Interesantno je da “ima” dva rođendana. Pravi, 21. aprila, slavi u krugu porodice, ali svaka članica Komonvelta proslavlja njen rođendan određenog dana u maju ili junu. U Ujedinjenom Kraljevstvu, na primjer, taj dan pada prve, druge ili treće subote u junu.

Kruna

Na kraljičinoj kruni se nalazi i basnoslovno vrijedni dijamant Kulinan II, sa 317,4 karata, kao i safir Svetog Edvarda koji potiče iz srednjeg vijeka, koji je prema predanju, na prstenu ili na kruni, nosio kralj Sveti Edvard Ispovednik. Na toj je kruni i poznati rubin Crnog princa, koji se takođe nalazi među kraljevskim draguljima još od srednjeg veka.

“Postoje neki nedostaci na krunama, ali sve u svemu, one su bitan detalj našeg života”, objasnila je kraljica i naglasila kako najviše voli rubin Crnog princa.

Pobjeda o krunisanju

Pobjeda je 31. maja 1953. objavila na naslovnoj strani da je “jugoslovenska delegacija otputovala krunidbenim vozom za London”. Vozom su otputovale sve strane delegacije za krunidbene svečanosti, a proputovale su kroz Pariz.

Istog dana u specijalnom dopisu za Pobjedu iz Londona objavljeno je da je London “pokriven zastavama, raznobojnim tkaninama, ukrasima, transparentima”.

“To ne izgleda više London nego čarobni grad, grad priča…Nikada sa toliko različitog svijeta raznih boja, narodnosti, vjere, nošnji, uvjerenja. Oko Bakingemske palate vri kao u kotlu… Zlatne kočije sa bijelim ukrašenim konjima i veličanstvenim paževima. Kočije s kraljevima,prinčevima, princezama, lordovima, baronima baronicama I svima onima u kojima teče plava krv, kočije sa državnicima iz svih krajeva svijeta, jedinice kraljičine grade, odabrane grupe Komonvelta. Sve će to u veličanstvenom koraku proći pored miliona gledalaca koji će morati da ustanu tog jutra najkasnije u četiri sata da bi se dokopali svojih sjedišta od četiri ili šest funti duž puta ili možda skupljih, da vide najpompezniju I najglomazniju krunidbenu svečanost koja je ikada održana od doba Viljema Osvajača do našiha dana”, objavljeno je u Pobjedi 31.maja 1953.

Četvrtog juna (Pobjeda je tada izlazila četvrtkom i nedjeljom) objavljena je u vrhu treće strane informacija o krunisanju.

“Trotoari, balkoni i prozori na kućama u ulicama kojima se kretala povorka, pretvoreni su u skupocjena mjesta. Osrednje mjesto koštalo je 3.200 dinara. Bilo je i besplatnih, ali onaj ko je želio da se njima koristi morao je da ih drži dva pa i tri dana ranije, dobro snabdjeven ćebadima, ceradama, šatorima (radi zaštite od kiše) i suvom hranom”, pisala je Pobjeda 4.juna 1953.

Milovan Đilas predvodio delegadju

Delegaciju Federativne Narodne Republike Jugoslavije na krunisanju 2. juna 1953. predvodio je potpredsjednik Saveznog izvršnog vijeća Milovan Đilas. U delegaciji su bili i državni sekretar za spoljne poslove Koča Popović, general pukovnik i načelnik Generalštaba JNA Peko Dapčević, kao i privatni sekretar Martin Gabrićević. Na prijemu kod kraljice Elizabete II bili su svi šefovi delegacija po 30 minuta i nije se moglo razgovarati o politici. Uručena im je medalja sa likom kraljice, odnosno datumom krunisanja.

Detalje sa ceremonije i krunisanja prenio čitalac Pobjede Milan Maretić iz Podgorice, zahvaljujući izuzetnoj ljubaznosti Alekse Đilasa, Milovanovog sina.

Na svečanoj večeri do Milovana Đilasa, sa desne strane sjedjela je Stella Isaacs, Markiza od Redinga i Baronica Svanboroua iz Velike Britanije i tokom razgovora na francuskom jeziku, pitala je Milovana da li je oženjen. Odgovorio je da je dobio sina 14. marta te godine, da bi mu ona kasnije poklonila benkice za Aleksu.

Izvor: Cafe Del Montenegro

Advertisements
Želite reklamu na Portalu Crna Gora? Javite nam se!

Želite i Vi da pišete za Crnu Goru? Pridružite nam se!