Kompozitor, aranžer i muzički producent Vladimir Maraš: Bez javne kritike nema kulturološkog ustanka

 

Vladimir Maraš

Crnogorski kompozitor, aranžer i muzički producent Vladimir Maraš, biće specijalni gost petog izdanja Made in New York Jazz Festivala koji će se 12. maja održati u prestižnom njujorškom Tribeca Performing Arts Center-u. On ide na poziv američke kompanije “Made in Competition INC“, a izvešće svoju autorsku kompoziciju “Tiru-Riru“ uz pomoć najvećih zvijezda svjetske džez scene kao što su Fransisko Mela, Rendi Breker, Jakov Mejman, Bobi Sanabria i Džon Patituči. U susret tom nastupu, popričali smo sa Marašem o dosadašnjoj karijeri, pogledu na domaću džez scenu, međunarodnim iskustvima kao i o predstojećem Made in New York Jazz Festivalu Montenegro.

Muzikom se aktivno bavite od 1989. godine. Koliko se Vaš odnos prema muzici od tada promijenio?

Kao što se i sami mijenjamo, neminovno je sazrijevanje i u kreativnom smislu. Na samom početku to nije bilo stvaralaštvo već traženje u svijetu muzike, a taj svijet ima više lica i naličja. Vremenom se čovjek samofiltrira i nalazi mjesto koje mu najviše odgovara.

Pretpostavljam da ste nailazili na mnoge izazove tokom godina. Da li ste razmišljali da odustanete?

Nijesam od onih koji olako dižu ruke čim se pojavi prva ozbiljnija prepreka. Činjenica da živite na ovim tužnim balkanskim prostorima u startu vas stavlja u neravnopravan položaj na mapi svijeta. Izazovi su veći, putevi teži, ali uspjesi slađi.

Šta je najviše uticalo na Vaš profesionalni i muzički razvoj i odluku da se okrenete džezu?

Ništa konkretno, ali i sve oko mene u toj fazi. Neke stvari se same definišu i kao umjetnik se sa njima ne pitate mnogo. Džez slušam od malih nogu, a kako sam kao srednjoškolac dolazio do audio kaseta sa novim džez pravcima i pod žanrovima bilo je neminovno da me na neki način taj muzički izraz “uvuče“ u tu orbitu. Sazrijevanjem, onda upoznavanjem crnogorske muzičke baštine, tako jedinstvene u svijetu, došlo se do neke logične kreativne sinteze koja se ispostavila kao dobitna kombinacija.

Na koji način uspijevate da u svom muzičkom izrazu spojite džez forme sa našim etno zvukom? Da li je to ujedno idealna prilika da se publici, koja nije dovoljno dobro upoznata sa crnogorskom kulturnom baštinom, ona približi?
Crnogorska izvorna muzika ni po čemu nije kompleksna, u stručnom, muzičkom smislu. Ima malo ritmičkih specifičnosti, harmonskih nimalo, ali su melodije veoma interesantne i zahvalne za harmonsku doradu. One su pune patnje, sevdaha, a spakovane u neko drugo, za svjetsko tržište prepoznatljivo ruho, dobijaju novi život. Moguće da je to način da se neke nove generacije, ali i neka druga muzička tržišta bolje upoznaju sa korijenima tih novih muzičkih uradaka. To je najbolji mogući doprinos oživljavanju, bolje rečeno preživljavanju crnogorske muzičke baštine.

FOTO: Nikola Đurković

Brinete o Made in New York Jazz Festivalu Montenegro. Koliko je zahtjevno organizovati takav festival kod nas?

Ne samo da brinem, nego sam i direktno odgovoran za taj projekat. S obzirom da se radi o specifičnom muzičkom žanru koji nije imao previše istorijskog traga u Crnoj Gori, time je ovaj izazov bio veći. Srećom po džez festival, od prvog dana imamo podršku nekih kompanija i institucija koje u značajnoj mjeri olakšavaju život festivalu, pogotovo u ovim prvim godinama kada se festival rađa i traži svoje mjesto na kulturnoj mapi. Ono što raduje je da se krug partnera i prijatelja festivala svakodnevno širi, što direktno utiče na popularizaciju žanra, ali i samog festivala.

Majk Stern, Rendi Breker,Vejn Eskoferi, Aleks Blejk, Šeron Klark, Žoao Baradaš … su učestvovali na NY festivalu. Pretpostavljam da se između njih može uočiti stilska razlika u zavisnosti kojoj sceni pripadaju?

Svi oni, ali i drugi koji su učestvovali su majstori svog zanata. Neki od njih su višestruko nagrađivani prestižnim Grammy i drugim nagradama, kao i priznanjima svjetskih medija za doprinos džez kulturi. Srećom po nas,partnerstvom crnogorske kompanije “Rabbit Records“ i njujorškog “Made in New York Jazz Competition INC“, uspjeli smo da ih zainteresujemo da dođu u ovaj dio Evrope. Jednostavno, oduševljeni su.To je naša šansa koju ne smijemo propustiti. Imamo ozbiljnu priliku da ovaj festival u godinama koje slijede brendiramo kao jedan od najprepoznatljivijih džez festivala u Evropi i svijetu. Naše je samo da budemo dobri domaćini i na produkcijskom nivou, što uspijevamo uz pomoć vjerovali ili ne, većinom crnogorskog tehničkog osoblja.

Imali ste priliku da podijelite binu sa svjetskim džez muzičarima. Kakvo iskustvo nosite sa tih nastupa?

Najbolje moguće.Toliku kreativnost, kvalitet muziciranja, ali i kolegijalno uvažavanje rijetko ćete naći na ovim prostorima. Kada ste uvaženi kao autor, onda jednostavno postajete jedan od njih. Neki od muzičkih idola moje mladosti su već bili na festivalu, neki će doći u godinama koje slijede, ali sam neizmjerno zadovoljan činjenicom i da se meni kao autoru otvaraju mnoga vrata saradnje sa tim, najvećim facama svjetske džez scene. Njihovi koncerti po svijetu su praznik muzike, a oni su toliko jednostavni, neposredni, da se zapitate jesu li normalni oni, kojima je svijet pod nogama, ili mi, koji se međusobno tapšemo po ramenima i postavljamo jedni drugima klipove u točkove. Ima tu malo i civilizacijske razlike, da se ne lažemo…

Kada se osvrnemo unazad proteklih 30 godina, kakvo je interesovanje naših medija i publike za džez?

To se ne može uporediti. Nekada se na radijskoj frekvenciji Radija Crne Gore mogla čuti poneka džez minijatura sa potpisom nekog odvažnog urednika muzičkog programa, a danas je to značajno drugačije. Unazad dvije decenije pojavili su se crnogorski umjetnici sa talentom za ovaj žanr, i srećom po nas, krenuli su hrabro u pisanje džez istorije na ovim prostorima. “Piva Jazz band“ i Šule Jovović, “Baltazar“ sa Ivanom Marovićem, “MP Trio“ sa Mićkom Peruničićem… Danas imate i cijelu jednu klasu iz srednje muzičke škole koja je prošla kroz osnovni džez dril, a neki od njih uspješno nastavljaju školovanja na prestižnim džez fakultetima, od Bostona do Graca.

Jednom prilikom ste izjavili “bez kulturološkog ustanka neće biti promjene svijesti“. Koja je to pokretačka iskra koja treba da nas “probudi“?

To nema veze isključivo sa muzikom. Kulturološki ustanak podrazumijeva spremnost umjetnika da digne glas, da kaže glasno, da kritikuje jer se ima što za kritikovati. Važno je da se umjesto “Farme“, “Zadruge“ i “Parova“ čuje glas razuma i kritike jednog opskurnog kulturološkog miljea u kome živimo. I šta, trebalo bi da prihvatimo da nam Zmaj od Šipova ili neka plastična starletica postanu uzori? Neće moći. Pokretačka iskra jeste javni govor, javna kritika i pritisak na institucije sistema u čijoj je nadležnosti medijski vazduh koji udišemo. Trenutno nije najčistiji.

Vaš zadnji album “10/8“(Deset osmina) izašao je na tržište 2011. godine. Kada da očekujemo četvrti album?

Planiram da nakon ovogodišnjeg, trećeg izdanja Made in New York Jazz Festivala u Crnoj Gori, “uskočim“ u studio i krenem u realizaciju četvrtog izdanja. Neki od prethodnih i budućih učesnika našeg festivala su se ponudili za učestvovanje, tako da se možda ova maloveća pauza pretvori u još jedan antologijski proizvod kao prilog crnogorskoj muzičkoj sceni. Imati na svom izdanju soliste kao što su Rendi Breker, Majk Stern ili Džon Patituči, vrijedno je čekanja.

Kada ćemo Vas ponovo slušati u Podgorici?

Posljednji koncert u Podgorici sam imao  2005. godine, na promociji drugog CD-a “Letters from Montenegro“. U međuvremenu sam svirao na mnogo svjetskih lokacija, ali u svom gradu ne. Zašto je to tako, predmet je neke dublje i ozbiljnije analize, ali nisam nezadovoljan jer su projekti koje radim ipak zanimljivi nekim drugim tržištima.

Razgovarala: Milanka Ćorović http://crna.gora.me/author/mila/

 

Advertisements