Program u JU Muzeji i galerije Budve tokom januara i februara

Pored stalnih postavki u Muzeju grada Budve, Spomen domu „Crvena komuna” i Spomen domu „Reževići”, aktuelne su tri izložbe:

  • dokumentarna izložba „Prvo otkriće antičkih nekropola” u Modernoj galeriji “Jovo Ivanović”;
  • dokumentarna izložba „Ljubiša u Primorskim novinama” u Spomen domu “Stefan Mitrov Ljubiša”;
  • dokumentarna izložba „Budvanski kraj u Prvom svijetskom ratu (1914-1918)” u Spomen domu “Crvena komuna”.

Dokumentarna izložba „Prvo otkriće antičkih nekropola u Budvi“ hronološki i tematski uobličuje detalje koje se odnose na slučajna, ali senzacionalna otkrića antičkih nekropola do kojih je došlo krajem 1930-ih prilikom izgradnje hotela „Avala”.

Izložba je nastala uz saradnju kolega iz muzeja u Splitu, Zagrebu, Beogradu i Bostonu, u kojima se čuva materijal otkriven u Budvi, i uz pomoć Laure Šuljak, Budvanke u čijoj se porodičnoj kolekciji čuvaju najstarije fotografije koje dokumentuju otkriće nekropole.

JU Muzeji i galerije Budve je organizovala ovu izložbu povodom dva značajna jubileja – 80 godina od otkrića antičkih nekropola i 15 godina od osnivanja Muzeja grada Budve, a kao dio projekta u okviru kojeg je organizovan i međunarodni multidisciplinarni naučni simpozijum „Antička Budva“ od 28. do 30. novembra 2018. godine, kada je izložba i otvorena.

Autori izložbe su mr Lucije Đurašković, Jovo Đurović i Dušan Medin, MA. Izložba će u Modernoj galeriji „Jovo Ivanović” (Cara Dušana 19, Stari grad Budva) biti otvorena do kraja februara. Pozivamo sve zainteresovane da dođu i saznaju više kako o otkriću antičkih nekropola u Budvi, tako i o antičkog prošlosti ovog grada.

Dokumentarna izložba „Ljubiša u Primorskim novinama” izraz je potrebe da se istakne izuzetnost Stefana Mitrova Ljubiše (1822-1878) i uloga lokalne zajednice u zaštiti njegovog lika i djela kroz podsjećanje na postojanje „Primorskih novina“ i njihov značaj za Budvu. „Primorske novine“ bile su list lokalnog karaktera i objavljivane su od 1972. do 2003. godine.

Pored toga što predstavljaju svojevrsnu hroniku dešavanja u Budvi u periodu svog postojanja, svojim prilozima o istorijskom i kulturnom nasljeđu Budve, znatno su doprinjele njegovoj valorizaciji. Na izložbenim panoima, poslije uvodnog priloga s opštim podacima o „Primorskim novinama“, našlo pedesetak članaka, stručnih priloga i vijesti u vezi sa Stefanom Mitrovim Ljubišom, koji su raspoređeni po hronološkom principu radi lakšeg praćenja.

Objavljeni prilozi mogu se podijeliti u nekoliko grupa – odlomci iz pojedinih piščevih djela, članci o načinima na koje je lokalna i šira zajednica obilježavala važne datume i jubileje iz Ljubišinog života, tekstove koji su tretirali potrebu institucionalne zaštite njegovog lika i djela i pratili taj proces, te tumačenja Ljubišine književnosti i jezika koje su priredili stručnjaci, književni kritičari, istoričari književnosti i lingvisti, kao i biografski prilozi.

Autori izložbe su Marijana Martinović i Đorđije Bato Boljević. Svi zainteresovani izložbu mogu pogledati u Spomen domu „Stefan Mitrov Ljubiša“ (Cara Dušana 13, Stari grad, Budva) do sredine februara.

Dokumentarna izložba „Budvanski kraj u Prvom svijetskom ratu (1914-1918)” će u Spomen domu “Crvena komuna” (Obala 111, Petrovac) biti postavljena tokom januara i februara 2019. godine.

Autori izložbe u mr Marko Janketić i Goran Bubanja, a u nastavku donosimo tekst iz kataloga izložbe koji potpisuju autori: „Vidovdanski atentat i početak rata budvansko područje dočekalo je kao dio Austrougarske carevine, u sastavu pokrajine Dalmacije. Budvansko područje sa opštinama Budva i Paštrovići pripadalo je Kotorskom kotaru.

Povlačenjem austrougarske vojske iz uskog primorskog pojasa Paštrovića, Budve i Grblja, ovo područje zaposjele su jedinice Lovćenskog odreda, koji će na tom prostoru ostati sve do januara 1916. godine. Građani ovog područja, iako su bili vojni obveznici Austrougarske, masovno su stupali u redove crnogorske vojske. Od njih i od dobrovoljaca koji su došli iz prekomorskih zemalja, formiran je Bokeški dobrovoljački bataljon.

U Budvi je boravio knjaz Petar sa svojim štabom, sve do sloma crnogorske države. Boka Kotorska bila je poslije Pule glavna austrougarska ratna luka, a budvansko područje bilo je poprište prve pomorske bitke u Prvom svjetskom ratu. Tom prilikom potopljena je austrougarska krstarica „Zenta”.

Dočekana sloboda nije bila dugotrajna jer je austrougarska pokrenula veliku ofanzivu početkom 1916. godine, što je dovelo do kapitulacije crnogorske države. Nakon što je ponovo zauzela budvansko područje, Austrougarska je preduzela teške mjere prema svima koji su na bilo koji način podržali crnogorsku vojsku i borili se u sastavu njenih jedinica.

Sedam dobrovoljaca iz Paštrovića pogubljeno je na tvrđavi Španjola u Herceg Novom, mnogi su osuđeni na višegodišnje zatvorske kazne, a nekima je oduzeta imovina zbog dezerterstva. Nakon vojničkog sloma Crne Gore i Srbije, dobrovoljci su se povukli sa srpskom vojskom na Krf, a ubrzo su se našli na Solunskom frontu. Proboj Solunskog fronta i uspjesi na drugim frontovima doveli su do sloma Dvojne monarhije.

Jedinice Drugog jugoslovenskog puka srpske vojske svečano su dočekane u Budvi na Mitrovdan, 8. novembra. Nakon viševjekovne dominacije narod budvanskog kraja dočekao je oslobođenje. Boka Kotorska, u čijem sastavu su bile opštine Budva i Paštrovići, u zajedničku državu sa Srbijom ušla je preko Narodnog vijeća SHS iz Zagreba.

Preko hiljadu dobrovoljaca budvanskog kraja u crnogorskoj i srpskoj vojsci dalo je veliki doprinos borbi za slobodu i ujedinjenje. U čast srpskog kralja Petra Prvog Oslobodioca, narod Kastel Lastve donio je odluku da ime mjesta Kastel Lastva promijeni u Petrovac.“ Ovu izložbu je u decembru otvorio istoričar i kulturni radnik dr Miroslav Luketić.

Advertisements